شمس الدين محمد بن محمود آملي
134
نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )
و از فواكه تر انگور و خربزه شيرين و جوز و عناب گرم و ترند و انگور اسهال طبيعت كند و عناب تسكين خون و انار شيرين ميان حرارت و برودت معتدلست و انگور ترش و به و امرود و سيب سرد و خشگند . اما به و امرود مقوى معدهاند و سيب مقوى دل و شفتالو و آلو سياه و خربزه غير شيرين و خيار و قثا همه سرد و تر و توت سياه گرم و تر و سفيد معتدل . و از فواكه خشگ عناب و سپستان و فندق و شفتالو و مشمش شيرين گرمند باعتدال و مشمش ترش سرد و بادام گرم و تر باعتدال و جوز و فستق و زيتون سياه گرم و خشگ و زيتون سپيد سرد و خشگ . و از رياحين گل سرد و قابض و سوسن و بابونه و خزامى و پلنكمشك و ياسمين زرد و مرزنجوش همه گرم و خشگند و نركس تر و بنفشه سرد و تر نسرين و شاه اسفرم مايل بحرارت و خيرى و جلنار و ياسمين سپيد معتدل الحرارت و آس سرد قابض . و از ادهان روغن شيرج معتدلست در حرارت و يبوست و روغن بادام معتدل در حرارت ولين و روغن جوز و تخم كتان و ياسمين و نسرين و سوسن و روغن خردل و مرزنجوش و روغن شاه دانج گرم و خشگند و روغن زيت و روغن كل سرد و خشگ و روغن بنفشه معتدل در برودت و رطوبت و روغن خلاف معتدل در حرارت و برودت و رطوبت و روغن خشخاش سرد و مخدر و روغن نرگس و فستق گرم و تر و روغن نيلوفر سرد . و از ريحانات مشگ قوى الحرارت و اليبوستست و عنبر در حرارت و يبس از او كمتر و بترى مايل و عود هندى و سنبل معتدل در حرارت و يبوست و كافور خشگ بافراط و او مركبست از دو جوهر يكى سرد و دويم خشگ و صندل معتدلست در برودت و زعفران و قسط و قرنفل و جوز بو يا همه گرم و خشگ قاقله گرم و تر . و از توابل كشنيز خشگ و معتدلست در حرارت و يبوست و كمون و